Open Monumentendagen Fort Honswijk

Al jaren lang wordt in het tweede weekend van september uitgebreid aandacht besteed aan het cultureel erfgoed in Nederland. Ook in de gemeente Houten is het traditie om tijdens deze landelijke Open Monumentendagen aandacht te besteden aan het rijke erfgoed binnen de gemeente. Het landelijke thema dit jaar is Duurzaamheid en juist dit thema leent zich bij uitstek om bepaalde objecten en initiatieven in het zonnetje te zetten op zaterdag 10 en/of zondag 11 september tussen 13.00 uur en 17.00 uur.

Een bijzondere locatie binnen de gemeente die bij uitstek past binnen het landelijke thema is Fort Honswijk, waar een grootschalige restauratie in de afrondingsfase verkeert en waar een uitgebreid pakket aan verduurzamingsmaatregelen op het punt van beginnen staat. Het Fort is van groot cultuurhistorisch belang, waarbij de voormalige geschutstoren een wel heel bijzondere positie inneemt.

Onze gidsen willen u tijdens de Open Monumentendagen niet alleen vertellen over de cultuurhistorische betekenis van het Fort, maar ook over de verduurzamingsmaatregelen en het toekomstbestendig maken van het Fort. Er zijn demonstraties met het schieten van kanonnen door de Stichting Koninklijke Nederlandse Veldartillerie, een expositie van enkele en restauratie genomen oude leger voortuigen door Historic Engeneering en er is een bijzondere expositie over de Tweede Wereldoorlog in de voormalige geschutstoren. Het Fort en de gebouwen zijn beide dagen tussen 13.00 uur en 17.00 uur open voor bezoek. Onze gidsen laten u graag de meest interessante objecten zien en de verhalen die erbij horen.

Open Monumenten Dagen Fort Everdingen

Tijdens de Open Monumenten Dagen op zaterdag 10 en zondag 11 september worden er op Fort Everdingen korte (gratis) rondleidingen georganiseerd voor jong en oud. De rondleidingen starten op zaterdag om 12:00, 13:00 en 14:00 uur en op zondag om 12:00, 13:00, 14:00 en 15:00 uur. De maximale groepsgrootte per uur is ongeveer 16 personen. U hoeft zich hiervoor vooraf niet op te geven.

De forttorens, bijzondere iconen die vanaf 15 september het domein zijn van vleermuizen

De voormalige geschutstorens van de forten Honswijk en Everdingen zijn in veel opzichten bijzonder. Architectonisch van ongekende schoonheid en historisch gezien rijk aan verhalen over de bewoners die er ooit hun verblijf hadden. Veel aan de torens is nog in oorspronkelijke staat, maar dan wel (nagenoeg) zonder de inrichting. Denk hierbij onder andere aan de voormalige keuken, bakkerij, latrines en de watervoorziening.

Op Fort Everdingen is de toren beperkt in gebruik door de eigenaar en op zondag open voor bezoek onder begeleiding van een deskundige gids die u alles kunt vertellen over het gebruik ervan in het verleden.

Op Fort Honswijk is de restauratie van de toren nagenoeg afgerond. Voor deze restauratie zijn in een speciaal bakproces 20.000 metselstenen van de juiste formaat en kleur gebakken. Veel van die stenen moesten bij de restauratie van de togen rond de schietopeningen met de hand worden bewerkt om in die boog overal dezelfde voegbreedte te krijgen. Deze restauratie trekt veel bekijks, en tijdens een bezoek ook veel bewondering, van specialistische organisaties.

In het najaar en de winter zijn de beide toren het domein van vleermuizen en kunnen dan niet (of zeer beperkt) worden bezocht. Tot 15 september a.s. zijn ze echter nog wel te bezoeken. Wij hopen u bij uw bezoek meer te mogen vertellen over de bouw, de functie en het gebruik van de torens door de jaren heen.

2 grootoorvleermuizen
2 grootoren

Rondleidingen en bezoek leerlingen basisscholen aan Fort Honswijk en Fort Everdingen.

Met de coronamaatregelen (voorlopig) achter ons is er weer volop gelegenheid voor reguliere en bijzondere rondleidingen op onze Forten en door de historische gebouwen. De reguliere rondleidingen vinden elke zondag plaats om 14.00 uur. Voor bijzondere rondleidingen kan via de website een afspraak worden ingepland.  

Naast deelname aan een rondleidingen is het natuurlijk ook mogelijk om op elk moment van de week een bezoek te brengen aan de Forten en om te genieten van de schoonheid van het buitenterrein en de gebouwen die erop staan. De gebouwen zelf zijn dan echter niet toegankelijk. 

In de maanden mei en juni worden zowel op Fort Honswijk als op Fort Everdingen speciale rondleidingen verzorgd voor leerlingen van de basisscholen groep 5 en 6 uit de gemeente Houten en voor de leerlingen groep 7 en 8 uit e gemeente Vijfheerenlanden. De rondleidingen zijn onderdeel van twee bijzondere projecten van Kunst Centraal: Landschappen met stijl voor Everdingen en educatieproject Nieuwe Hollandse Waterlinie voor Houten.   

Een reservering voor een rondleiding plaatsen kunt u doen via de tab. Rondleidingen. Wilt u meer informatie over de Forten Honswijk en Everdingen kijk dan rustig verder op onze website.  

Als gidsen staan wij klaar om u te ontvangen en de verhalen van de Forten met u te delen! 

De Stichting Honswijk-Everdingen zoekt enthousiaste vrijwilligers

De Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam zijn sinds medio 2021 één UNESCO Werelderfgoed onder de naam de Hollandse Waterlinies. Vanaf dat moment dat de Hollandse Waterlinie ook deze werelderfgoed-status heeft gekregen is de belangstelling ook voor onze Forten Honswijk en Everdingen sterk toegenomen. Als vrijwilligersorganisatie zijn wij op zoek naar enthousiaste vrijwilligers die ons willen ondersteunen in ons werk.

De vrijwilligersorganisatie Stichting Honswijk-Everdingen (SHE) bestaat uit meer dan 40 vrijwilligers, die allemaal een bepaalde bijdrage leveren aan het realiseren van de doelstellingen van de Stichting. Het geven van rondleidingen door de monumentale gebouwen van de Forten en het daarbij vertellen van verhalen over de historie van de Forten is een belangrijk onderdeel van ons werk. Maar er zijn ook meerdere werkgroepen van waaruit bijdragen worden geleverd aan het onderhoud en het in standhouden van deze prachtige locaties of van waaruit onderzoek wordt gedaan naar gebeurtenissen in het verleden. Veel informatie hierover is te vinden op deze website.

Ben jij geïnteresseerd in ons werk en zou jij ook graag rondleidingen willen gaan verzorgen, dan kun je dit kenbaar maken door een berichtje achter te laten op onze website. Met name voor Fort Everdingen zijn wij op zoek naar een versterking van ons team.

Restauratie Fort Honswijk: remisemuur hersteld, replica monumentje terug en veel meer.

De restauratie van de historische gebouwen op Fort Honswijk is per 1 september 2020 gestart en nu één jaar later zijn hiervan prachtige resultaten te zien. Verschillende remises zijn helemaal gereed, en dat geldt ook voor de grote munitiewerkplaats achter het poortgebouw. Op dit moment worden zowel aan de binnen als buitenzijde van de contrescarp restauratiewerkzaamheden uitgevoerd en dat geldt ook voor de binnenzijde van de voormalige geschutstoren. De restauratiewerkzaamheden bestaan op hoofdlijnen uit het vervangen van kapotte bakstenen en slechte voegen en het herstellen van onder andere ramen, deuren, luiken, muren en daken. De werkzaamheden aan de buitenzijde van de contrescarp en toren maken het om veiligheidsredenen noodzakelijk, dat het hele gebied rond deze gebouwen is afgezet met bouwhekken. De rijksmonumentale gebouwen op het Fort zijn ongeveer 150 jaar oud; de bomvrije geschutstoren is zelfs al ongeveer 175 jaar oud.

Volgens planning zou de hele restauratie voor het einde van dit kalenderjaar moeten zijn afgerond. Echter de buitenzijde van de toren verkeert in een zodanig slechte staat dat er veel meer werk nodig is dan aanvankelijk voorzien. In overleg met alle betrokken partijen is besloten de restauratie aan de buitenzijde van de toren per september a.s. te onderbreken en naar volgend jaar door te schuiven. Dit mede in het belang van de vleermuizen die in de toren hun winterverblijfplaats hebben. De werkzaamheden aan de contrescarp zullen nog wel dit jaar worden afgerond.

Mooie voorbeelden van recente resultaten zijn het weer in het zicht brengen van de oorspronkelijke frontmuur uit 1879 van remise F, het terugplaatsen van de replica van het oorspronkelijke gedenkmonumentje uit 1934 en het herstel van de achteringang van de poterne. Onderstaand enkele impressies.

de heer Van Elst met zijn vrouw bij bezoek voor de gerestaureerde remise waar zijn vader bij de reünie in 1934 de bekende veldfles en het reünie kruis kreeg

Informatie over de restauratie wordt gedurende de hele periode op de locatie gegeven in een zogenoemd restauratieatelier. Dit atelier is op werkdagen open voor geïnteresseerde bezoekers en ook tijdens de rondleidingen. Daarnaast worden op de site van de restauratieaannemer regelmatig foto’s geplaatst waarop de vorderingen kunnen worden gevolgd: zie Restauratie Fort Honswijk (vanderven.nl)

Na oplevering, in november 2021, draagt de gemeente het fort in gerestaureerde staat over aan de Stichting Fort Honswijk, die eind 2020 is opgericht. De stichting wordt verantwoordelijk voor de exploitatie en herontwikkeling van het Fort.,

Tijdens de werkzaamheden blijft het Fortterrein tussen zonsopkomst en zonsondergang open voor publiek, maar er zullen beperkingen zijn als gevolg van de aanwezige afzettingen en werkzaamheden. De speurtocht langs de buitenexpositie kan ondanks de werkzaamheden vrij worden gelopen. Let op: dit geldt niet voor de Kids-onderwaterpad! Hier kunnen enkele opdrachten op het fortterrein niet worden uitgevoerd. Naast het restauratieatelier organiseert de aannemer vijf open dagen om het publiek inhoudelijk te informeren over de werkzaamheden. De data komen op de site en op www.forthonswijk.eu.

Restauratieatelier gereed om bezoekers te ontvangen